به مناسبت نخستین سالروز پرتاب ماهواره ملی امید به فضا و همزمان با دهه مبارک فجر، امروز، چهارشنبه 14 بهمن‌ماه، مراسم ویژه روز فناوری فضایی در محل سالن اجلاس سران کشورهای اسلامی با حضور رییس جمهور و مقامات عالی کشور در حال برگزاری است.

•  نمونه مهندسی ماهواره ملی طلوع

ماهواره ملی مصباح 2 از نوع ماهواره‌های مخابراتی است که در باند UHF کار می‌کند. ماموریت این ماهواره شامل ذخیره و انتقال اطلاعات (Store and Forward)، جمع‌آوری و پخش داده‌ها روی مناطق وسیع و پراکنده (Data Collection System DCS)، سنجش از دور (Remote Sensing) و ناوبری (Navigation) است.

ماهواره مصباح 2 با جرم 70 کیلوگرم و ابعاد 70 x 50 x 50 سانتيمتر مكعب، دارای مداری از نوع خورشیدآهنگ و ارتفاع 15+700 کیلومتر و زاويه ميل 1/0 ± 2/98 درجه بوده و طول عمر آن سه سال پیش‌بینی می‌شود.

هدف از توسعه طرح مصباح 2 "کسب دانش فنی طراحی، تحلیل، ساخت و آزمایش ماهواره به صورت بومی"، "دستیابی به فضا از طریق طراحی و پرتاب یک ماهواره نزدیک به زمین به منظور جمع‌آوری، بازیابی و پردازش، ضبط و ارسال مجدد داده‌ها" و "ایجاد یک شبکه ارتباطاتی ماهواره برای ارتباط با کاربران در مناطق دورافتاده ایران با دیگر نواحی جغرافیایی دنیا" است.

خدماتي كه متناسب با نياز كاربران مي‌توان از طريق ماهواره مصباح2 ارائه نمود شامل سرويس كاربران ثابت (Fixed User Terminal)‌ و سرويس جمع‌آوري داده(Data Collection)  بوده و در زمينه‌هاي گوناگون قابل پياده‌سازي است.

•  نمونه مهندسی ماهواره ملی نوید علم و صنعت

  ماهواره ملی نوید علم و صنعت توسط دانشگاه علم و صنعت به سفارش سازمان فضایی ایران ساخته شده است. این ماهواره یک ماهواره کوچک با ابعاد 50×50×50 سانتی‌متر مکعب و جرم 40 کیلوگرم است که به منظور استقرار در مدار بیضوی با ارتفاع 250 تا 375 کیلومتر و زاویه انحراف مداری 55 درجه طراحی شده است. ارتباط ماهواره با ایستگاه زمینی از  طریق سه فرستنده و گیرنده در باندهای VHF و UHF برقرار می‌شود و تأمین انرژی آن نیز به وسیله صفحات خورشیدی نصب شده بر بدنه جانبی سازه ماهواره در کنار باتری و بهره‌گیری از تنظیم‌کننده‌ها و مبدل‌های ولتاژ صورت می‌گیرد. ماموریت ماهواره نوید علم و صنعت، تصویربرداری از زمین با قدر تفکیک 750 متر مبتنی بر روش جاروبی (Push broom) و به صورت تک باند است. به طور کلی، کاربرد تصاویر دریافتی از این ماهواره در زمینه‌هایی چون مطالعات جو و علوم هواشناسی (خصوصیات ابرها، بارندگی، رطوبت و دمای هوا، مواد شیمیایی موجود در جو، بادها، دینامیک جو و تراکم بخار)، منابع (ماهیگیری، آب‌های ناشی از برف و یخ، آب‌های اقیانوس‌ها، گردبادها، طوفان‌ها و جزر و مد دریاها) و بلایای طبیعی (خشکسالی، آلودگی محیط زیست و زمین لرزه) است.

•  نمونه مهندسی ماهواره‌بر سیمرغ

ماهواره‌بر چندمرحله‌ای سیمرغ در راستای دستیابی به بخشی از اهداف برنامه مصوب فضایی جمهوری اسلامی ایران طراحی و ساخته شده که قادر است با استفاده از نسل جدید و پیشرفته موتورهای سوخت مایع، انرژی لازم برای قرار دادن ماهواره‌هایی تا وزن 100 کیلوگرم در مدار 500 کیلومتری زمین را تامین نماید.

ماهواره‌بر سیمرغ با بهره‌مندی از این موتورها توانایی دستیابی به سرعتی برابر 7500 متر بر ثانیه در مدار 500 کیلومتری را جهت استقرار ماهواره دارا می‌باشد.

•  موتور ماهواره‌بر سیمرغ

موتور ماهواره‌بر سیمرغ از ترکیب چهار موتور اصلی 32 تن تشکیل شده است که با خوشه‌ای شدن این چهار موتور، فشار ایجاد شده به میزان 128 تن افزایش می‌یابد. در مرحله نخست این ماهواره‌بر از موتور 128 تن به همراه یک موتور کنترلی 15 تن استفاده می‌شود که در مجموع فشار این مرحله ماهواره‌بر به 143 تن خواهد رسید.

این موتور می‌تواند در ماهواره‌برهایی با قدرت زیادتر نیز در آینده مورد استفاده قرار گیرد و ماهواره‌هایی با وزن 700 کیلوگرم را در مدار 1000 کیلومتری زمین قرار دهد.

•  نخستین مرکز پردازش تصاویر ماهواره‌ای ایران

نخستین مرکز تخصصی پردازش تصاویر ماهواره‌ای ایران به صورت کاملا بومی در کشور طراحی شده تا مطابق با پارامترهای خاص آسمان جمهوری اسلامی ایران در جهت برنامه‌ریزی شده به پایش داده‌های ماهواره‌ای بپردازد. مرکز تخصصی پردازش تصاویر ماهواره‌ای ایران قادر است تغییرات دوره‌ای پدیده‌های متحول سطح زمین را نشان دهد و در مواردی چون بررسی تغییر مسیر رودخانه‌ها، تغییر حد و مرز پیکره‌های آبی چون دریاچه‌ها، دریاها، و تغییر مورفولوژی سطح زمین بسیار کارساز است. افزون بر این، سامانه مذکور با توجه به اینکه بر اساس ثبت تغییرات و اختلاف‌های بازتابش الکترومغناطیسی از پدیده‌های مختلف کار می‌کند، می‌تواند حد و مرز پدیده‌های زمینی اعم از مرز انواع خاک‌ها، سنگ‌ها، گیاهان، محصولات کشاورزی گوناگون و... را مشخص کند.

مرکز تخصصی پردازش تصاویر ماهواره‌ای ایران در پیش‌بینی و اندازه‌گیری میزان خسارت ناشی از بلایای طبیعی، کشف آلودگی آب‌ها و لکه‌های نفتی در سطح دریا، و اکتشافات معدنی نیز کاربرد دارد. استفاده از این مرکز در مطالعات اکتشافی و منابع طبیعی و سایر موارد مذکور نه تنها سرعت انجام مطالعات را بیشتر می‌کند، بلکه از نظر دقت، هزینه و نیروی انسانی نیز بسیار باصرفه‌تر است.

با بهره‌برداری از مرکز تخصصی پردازش تصاویر ماهواره‌ای ایران می‌توان گستره بسیار وسیع زیر پوشش هر تصویر ماهواره‌ای، تشخیص و تمایز گونه‌های گیاهی مختلف، محاسبه سطح زیر کشت محصولات کشاورزی، مطالعه مناطق آسیب دیده کشاورزی بر اثر کم‌آبی و یا حمله آفت‌های مختلف به آنها، تهیه نقشه جامع پوشش گیاهی هر منطقه، تهیه نقشه آبراهه‌ها و ارتباط آنها با مناطق مستعد کشت و برآورد میزان محصول زیر کشت، تعیین راهبرد مناسب برای جلوگیری و کاهش خسارت بلایای طبیعی از دیگر تولیدات نخستین مرکز تخصصی پردازش تصاویر ماهواره‌ای ایران به شمار می‌رود.

• آزمایشگاه سه‌بعدی مجازی ماهواره‌ای

این آزمایشگاه قابلیت شبیه‌سازی محیط واقعی حرکت مداری ماهواره در مدار‌های LEO با تغییر پارامترهای مداری و مدار GEO را داراست. مشاهده آنلاین پارامترهای مداری، زوایای اویلر، و سرعت چرخ‌های عکس‌العملی بر روی نمودارهای مجزا، مشاهده پارامترهای مختلف زیرسیستم تامین انرژی نظیر توان دریافتی از آرایه‌های خورشیدی، ولتاژ و جریان باتری‌ها، ظرفیت الکترونیکی و عمق دشارژ باتری‌ها از جمله قابلیت‌های ویژه این آزمایشگاه به شمار می‌رود.

آزمایشگاه شبیه‌ساز سه‌بعدی مجازی توانایی چرخش 360 درجه‌ای حول محورهای عمودی و افقی را داشته و همچنین می‌تواند 25+ درجه حول محور پیچ کج شدن در صفحه عمومی بچرخد. این آزمایشگاه با ایجاد بستر مناسب تحقیقات و آموزش برای دانشجویان و متخصصان همچنین قابلیت ارزیابی و امتیازدهی به کاربران در حال آموزش را برای مربیان فراهم می‌کند.

•  رونمایی و ابطال 5 تمبر یادبود

در مراسم امروز همچنین از 5 تمبر یادبود ماهواره ملی طلوع، ماهواره ملی مصباح، ماهواره ملی نوید علم و صنعت، کاوشگر 2، و روز فناوری فضایی نیز رونمایی شده و این تمبرها توسط ریاست جمهور، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و برخی از مسئولین بلندپایه کشور باطل خواهند شد. 

از این پس 14 بهمن هر سال روز فناوری فضایی نامیده خواهد شد و هر ساله مراسم ویژه‌ای به این مناسبت و با هدف پیشبرد اهداف بلندمدت فضایی کشور برگزار خواهد شد.

مراسم روز فناوری فضایی و رونمایی از نسل جدید ماهواره‌های ملی هم‌اکنون در محل سالن اجلاس سران کشورهای اسلامی در جریان است.